فرصت مهار ناترازی گاز در زمستان با واردات گاز از ترکمنستان
ام آی جی تی: سفر رئیس جمهوری به عشق آباد که در اواخر هفته ی پیش انجام شد می تواند با فعال سازی ظرفیت واردات گاز از ترکمنستان، چالش کسری سوخت در استانهای شمالی کشور را برطرف کند.
به گزارش ام آی جی تی به نقل از مهر هم زمان با فرا رسیدن ایام سرد سال، هشدارها پیرامون ناترازی گاز بار دیگر افزایش پیدا کرده است؛ با این تفاوت که بر خلاف دوره های پیشین، دامنه این بحران به حوزه مصرف خانگی هم کشیده می شود. در حالی که شبکه انرژی کشور با کسری چشم گیر گاز دست به گریبان است و ظرفیت پالایشی در پارس جنوبی هم گرفتار صدمه دیدگی شده، سفر رئیس جمهوری به ترکمنستان قادر می باشد مسیر ازسرگیری و توسعه واردات گاز از نزدیک ترین و در دسترس ترین مبدأ منطقه ای را بازگشایی نماید.
طی ماه های اخیر، ساختار انرژی کشور در یکی از حساس ترین و خطیرترین مراحل تاریخی خود قرار گرفته است. تشدید کسری شدید گاز ناشی از صدمه های واردآمده به توان پالایشی پارس جنوبی در کنار انباشت ناترازی ها از سالیان گذشته، سیستم های گرمایشی خانوارها در مناطق شمالی و شمال شرقی کشور را با تهدیدی ملموس مواجه کرده است. این استانها بواسطه فاصله طولانی از منابع و میادین گازی جنوب، در وضعیت ناپایداری شبکه با بالاترین سطح مخاطره از حیث قطعی جریان گاز مواجهند.
ترکمنستان، عملیاتی ترین شریک
کشور ترکمنستان به عنوان دارنده چهارمین ذخایر بزرگ گاز در سطح جهان، بالاترین سطح زیرساخت های متصل برای صادرات گاز به خاک ایران را در اختیار دارد. پیشینه سی ساله مبادلات گازی دو کشور به همراه تفاهم نامه ای که در سال ۱۴۰۳ میان رئیس جمهوری ایران و رهبر ملی ترکمنستان در جهت ارتقاء ظرفیت تبادلات گازی به امضا رسید، نشان دهنده فراهم بودن بستر حقوقی و فنی این تعاملات است.
افزون بر این، نتایج مثبت توافق سه جانبه میان ایران، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان که از شروع سال ۱۴۰۲ به مرحله اجرا رسید، اثبات کرد که روش سوآپ گاز قادر می باشد بدون تحمیل هزینه های سنگین برای راه اندازی خطوط انتقال نو، هم نیازهای مصارف داخلی را پاسخ دهد و هم عواید ترانزیتی نصیب کشور سازد. در قالب سوآپ، جریان گاز ترکمنستان در مبادی شمال شرقی ایران تحویل گرفته می شود و حجم معادل آن از مرزهای دیگر کشور صادر می گردد؛ سازوکاری که علاوه بر کاهش چشم گیر نیاز به منابع ارزی، باعث ارتقاء انعطاف پذیری شبکه خطوط در مدیریت مصارف فصلی می شود.
برخلاف دیدگاهی که ترکمنستان را بازیگری بیش از اندازه محتاط در مراودات گازی تلقی می کند، فکت ها و شواهد عینی حاکی از آنست که مقامات عشق آباد نه فقط رویکرد مثبتی به توسعه همکاری با تهران دارند، بلکه در بزنگاه های حساس هم این همراهی را به اثبات رسانده اند. نمونه روشن این رویکرد، آغاز صادرات برق از ترکمنستان به کشور در میانه شرایط جنگی و وضعیت اضطراری تأمین انرژی در فصل تابستان بود؛ اقدامی که در کنار همکاریهای انجام شده در عرصه ترانزیت اقلام اساسی، نشان داد ترکمنستان هم توانایی فنی و هم اراده سیاسی لازم را برای ایفای نقش مؤثر در تقویت امنیت اجتماعی و پایداری انرژی ایران داراست.
این سوابق نشان داده است که مانع اصلی، ناشی از مواضع طرف ترکمنستانی نبوده، بلکه در نحوه طراحی و اجرای سازوکارهای همکاری از جانب طرف ایرانی ریشه داشته است. با این وجود، با تحرکات دیپلماتیک دولت چهاردهم، شرایط برای تبدیل این بسترهای مساعد به قراردادهای اجبار آور و عملیاتی آماده شده است. بر اساس اظهارات عبدالجلال ایری، نماینده مردم استان گلستان و عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، امکان فنی واردات روزانه رقمی معادل ۲۵ تا ۲۷ میلیون مترمکعب گاز از این همسایه شمالی مهیا است.
با وجود این فرصت ها، موانعی همچون ضرورت طراحی و تثبیت ساز و کار های مالی دوجانبه همچنان پابرجا می باشد. تجارب سنوات پیشین نشان داده است که بدون حل وفصل این گره های مالی، حتی تفاهم نامه های نهائی شده هم به سطح قراردادهای اجرایی ارتقا نیافته اند؛ مساله ای که حل قطعی آن نیازمند تصمیم گیری در سطوح عالی مذاکرات سیاسی است.
مسیر پیش رو
حضور رئیس جمهوری در ترکمنستان و مذاکره با رهبر ملی این کشور، گامی دیپلماتیک در بالاترین سطح محسوب می شود؛ اما نیل به دستاوردی راهبردی، در گرو استمرار پیگیری های اجرایی و مذاکرات مستقیم با هدف عملیاتی کردن مفاد تفاهم نامه سال ۱۴۰۳ است. بارور شدن ثمرات این سفر، وابسته به نهائی کردن قرارداد خرید گاز و برقراری کانال های مالی و مبادلات بانکی دوجانبه است تا بدین وسیله، قبل از فرا رسیدن برودت زمستان، قسمتی از کمبود گاز مناطق شمالی و شمال شرقی مرتفع گردد.
افزون بر مدیریت ناترازی در پیک های مصرف فصلی، ازسرگیری واردات گاز از ترکمنستان به افزایش ضریب امنیت انرژی، بالابردن تاب آوری ساختار انتقال و تحقق عدالت در دسترسی به انرژی برای ساکنان مناطق شمال شرق می انجامد. در حالی که تهدید ناترازی گاز به بخش خانگی هم سرایت کرده است، تضمین پایداری انرژی نه یک گزینه انتخابی راهبردی، بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر و ملی به شمار می آید.
در صورتیکه شبکه انرژی کشور با کسری چشمگیر گاز دست به گریبان است و ظرفیت پالایشی در پارس جنوبی هم گرفتار آسیب دیدگی شده، سفر رییس جمهور به ترکمنستان قادر می باشد مسیر ازسرگیری و توسعه واردات گاز از نزدیک ترین و در دسترس ترین مبدأ منطقه ای را بازگشایی نماید. نمونه روشن این رویکرد، آغاز صادرات برق از ترکمنستان به کشور در میانه شرایط جنگی و وضعیت اضطراری تأمین انرژی در فصل تابستان بود؛ اقدامی که در کنار همکاریهای انجام شده در زمینه ترانزیت اقلام اساسی، نشان داد ترکمنستان هم توانایی فنی و هم اراده سیاسی لازم را برای ایفای نقش مؤثر در تقویت امنیت اجتماعی و پایداری انرژی ایران داراست. این سوابق نشان داده است که مانع اصلی، ناشی از مواضع طرف ترکمنستانی نبوده، بلکه در نحوه طراحی و اجرای سازوکارهای همکاری از طرف طرف ایرانی ریشه داشته است.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب